Przed stu laty, w roku 1905 ukazał się drukiem jeden z najważniejszych tomów poetyckich Rilkego — «Księga godzin». Zbiór ten składa się z trzech części: «O życiu mniszym», która powstała w Schmargendorfie w roku 1899, «O pielgrzymstwie», spisanej w 1901 roku w Westerwede, oraz «O ubóstwie i śmierci», którą poeta ukończył podczas pobytu w Viareggio w roku 1903.

Każda z trzech ksiąg tworzy jeden obszerny, cykliczny utwór poetycki, w którym Rilke, ustami rosyjskiego mnicha, wyraża swą koncepcję Boga, rozwijaną podczas podróży do Włoch i Rosji. Ów mnich, z pokorą i oddaniem malując w swej celi ikonę, przywołuje postać Boga utożsamianego z tajemnicą; jest to Bóg ciemności, bliski malarstwu bizantyjskiemu, a nie Bóg światła włoskiego renesansu. Mnich pojmuje swe zajęcie — będące w istocie zadaniem artystów — jako stwarzanie Boga, niczym cierpliwe i trwające na pozór bez końca budowanie katedry:

Wznosimy Ciebie drżącymi rękoma,
Na atomie piętrząc atom.
Lecz któż ukończyć Ciebie zdoła
Twój, Boże, dom.

Mnich uznaje Boga nie tylko za stwórcę, lecz również za stworzenie, które musi przyoblec się w kształt. Owa antyteza zostaje powtórzona w tysiącu inwokacji; miriady obrazów, mistycznych i konkretnych zarazem, z pomocą których autor próbuje wyrazić ową sprzeczność, osiągając w swych podniosłych rytmach poetyckie mistrzostwo, jakiego nie zdołał wcześniej osiągnąć, odznaczają się iście niebiańskim brzmieniem w swej dwuznaczności. W rzeczywistości Rilke wierzył nie tyle w samego Boga, ile w swą własną zdolność powołania go do życia. «Jeśli on już nie istnieje albo też jeszcze go nie ma, jakież to ma znaczenie?» — pisał po latach. — «Moja to będzie modlitwa, która go stworzy… A jeżeli Bóg z niej zrodzony nie przetrwa, tym lepiej: trzeba go będzie stworzyć na nowo i nawet wieczność cała nie zdoła go wyczerpać».

Więcej informacji o historii powstania i wymowie «Księgi godzin» można znaleźć w biografii poety «Dźwięczące szkło» pióra D. Pratera.

Tekst oryginału «Księgi godzin» zamieszczono w Księgozbiorze.

«Księga godzin» będzie również tematem dorocznego spotkania członków Towarzystwa Rilke-Gesellschaft, które odbędzie się w dniach 23–25 września 2005 we Fryburgu Bryzgowijskim.